در گسترهی عظیم دنیای وب، محتوای صفحات اینترنتی دستهبندی میشود تا در اختیار کاربران قرار گیرد. برای اینکه این محتوا در نتایج موتورهای جستجو نمایش داده شود، بهطور کامل توسط «خزندههای وب» بررسی میشود. این رباتهای کوچک طوری برنامهریزی شدهاند که اسناد مختلف موجود در اینترنت را مرور کرده و آنها را جمعآوری کنند تا یک پایگاه داده تشکیل دهند.
درک نحوهی کار خزنده وب برای تدوین استراتژیهای سئو بسیار ضروری است. بنابراین، در ادامه آنچه لازم است دربارهی رباتهای ایندکسکننده بدانید، آورده شده است.
همچنین با نامهای اسپایدر (spider)، بات (bot)، ایجنت (agent) یا ربات ایندکسکننده شناخته میشود. خزنده یک برنامهی مرورگر است که توسط موتورهای جستجو استفاده میشود.
این برنامه اینترنت را پیمایش میکند تا محتوای سایتها را تحلیل کرده، بایگانی و بر اساس میزان ارتباطشان در صفحات نتایج جستجو مرتب کند. این رباتهای کامپیوتری، محتواهای وب را در مجموعهای بزرگ به نام ایندکس سازماندهی میکنند.
خزنده وب چه کاربردی دارد؟
موتورهای جستجو برای پاسخ دادن به نیاز کاربر و بر اساس عبارتی که او جستجو میکند ساخته شدهاند. آنها تعداد زیادی وبسایت را گرد هم میآورند، درست مانند یک کتابخانهی مجازی. این کار بدون دخالت انسان و بهصورت خودکار انجام میشود. همانند کتابدارها، رباتهای ایندکسکننده همهی سایتها و محتواهای موجود را اسکن میکنند.
هدف اصلی خزنده وب، جمعآوری اطلاعات برای ساختن یک ایندکس یا همان پایگاه داده است. برای این کار، رباتها وب را بررسی کرده و به دنبال محتوا میگردند تا نتایجی را به کاربران ارائه دهند. آنها بهطور خودکار از طریق پیوندهای موجود در صفحات حرکت میکنند و دوباره به صفحاتی که قبلاً بازدید کردهاند سر میزنند تا بررسی کنند که آیا تغییراتی در آنها ایجاد شده یا نه.
خزندهها امکان ایندکس کردن صفحات وب را بر اساس کیفیت محتوای آنها فراهم میکنند تا موتورهای جستجو بتوانند رتبهبندی نتایج جستجو (SERP) را انجام دهند. این کار باعث میشود مرتبطترین پاسخها به کاربران ارائه شود.
آنها برای تعیین کیفیت صفحات از معیارهای گوناگونی استفاده میکنند. این معیارها که همواره در حال تغییر هستند، شامل کلمات کلیدی، محتوا، ساختار سایت، پیوندهای داخلی و خارجی، نحوهی پیمایش کلی سایت و بسیاری عوامل دیگر میشوند. برای اینکه خزندهها بتوانند بهتر سایت را بررسی کنند، لازم است سایت از یک ساختار درختی مناسب، ناوبری ساده و همچنین نقشهی سایت (sitemap) برخوردار باشد.
بنابراین مأموریت یک بات این است که ارتباط و ارزش محتوای سایتها را تضمین کرده و صفحات بیفایده را از ایندکس کنار بگذارد. خزندهها در استراتژیهای سئو نقشی حیاتی دارند. هم برای رتبهبندی صفحات در نتایج جستجو و هم برای بررسی (audit) سایت با هدف بهینهسازی. آنها عناصر ساختاری نیازمند بازبینی را مشخص میکنند تا جایگاه سایت در نتایج بهبود یابد.
انواع مختلف خزندهها
دستههای گوناگونی از اسپایدرها وجود دارد که هر کدام اهداف متفاوتی را دنبال میکنند.
خزندهی ایندکسکننده
- این نوع قدیمیترین و رایجترین است. موتورهای جستجو از آن استفاده میکنند تا صفحات اینترنت را دستهبندی کنند. اهمیت زیادی دارد، زیرا تعیین میکند که کدام صفحات در نتایج جستجو ظاهر شوند. شناختهشدهترین نمونه، Googlebot است که متعلق به غول موتورهای جستجو یعنی گوگل است.
اگر سایتی مانع از بررسی خزندهها شود، شانس دیده شدن در نتایج جستجو را از دست میدهد، چون ایندکس نخواهد شد. با این حال، بسته به استراتژی سئو، گاهی بهتر است برخی محتواها درون سایت ایندکس نشوند.
خزندهی تشخیصی (Diagnostic Crawler)
- این نوع بیشتر یک ابزار تحلیلی برای کمک به سئو است. با اجرای یک آنالیز کامل سئو، مشکلات و نقاط قابل بهبود سایت را آشکار میکند. مواردی مانند ساختار سایت، دسترسی به صفحات، تعداد لینکهای یک URL، سرعت بارگذاری، پیوندهای داخلی، کد منبع، محتوای تکراری و سایر خطاهای احتمالی را بررسی میکند. هدف آن ارائه راهکارهایی برای بهینهسازی سایت است. این فرایند برای سلامت وب سایت و بهبود سئو حیاتی است.
خزندهی پایش (Monitoring Crawler)
- برای دنبال کردن تغییرات بازار استفاده میشود. همانطور که از نامش پیداست، برای پایش رقبا و جمعآوری دادههایی مانند قیمت محصولات (Data Mining) به کار میرود.
در برخی حوزهها، اسپایدرها حتی برای جمعآوری آدرسهای ایمیل یا پستی شرکتها هم مورد استفاده قرار میگیرند.
خزنده وب چگونه کار میکند؟
یک خزنده در اصل مجموعهای از کدها، اسکریپتها و الگوریتمهاست که وظایف مشخصی را انجام میدهد. رباتهای ایندکسکننده به صورت خودکار و ۲۴ ساعته صفحات وب و لینکهای درون آنها را بررسی میکنند.
مکانیسم کار ساده است:
- خزنده یک صفحه را پیدا میکند،
- آن را بررسی و ذخیره میکند،
- لینکهای موجود در صفحه را دنبال میکند تا صفحات جدیدی بیابد،
- آنها را هم ذخیره میکند و این روند بارها تکرار میشود.
خزنده همیشه کارش را با URLهای شناختهشده آغاز میکند.
وقتی ربات وارد یک سایت میشود، ابتدا مرحلهی Crawl را انجام میدهد که نخستین گام برای جایگیری در نتایج جستجو (SERP) است. در این مرحله، تمام عناصر تشکیلدهندهی صفحه مانند متن، تصاویر، لینکها، تگها و عناوین را بررسی میکند. به همین دلیل درست تنظیم کردن این موارد برای سئو اهمیت دارد.
اسپایدر همچنین بررسی میکند که آیا این صفحه را قبلاً دیده است یا خیر. اگر قبلاً پیمایش شده باشد، تغییرات جدید را شناسایی میکند و در صورت وجود نسخهی تازهتر، صفحه در ایندکس بهطور خودکار بهروزرسانی میشود.
پس از مرحلهی خزیدن، صفحه توسط موتور جستجو ایندکس میشود و میتواند در نتایج جستجو برای کاربران نمایش داده شود.
در صورتی که نخواهیم محتوای یک صفحه ایندکس شود، میتوان در کد HTML آن تگ متا noindex قرار داد. این کار جلوی پیمایش و ایندکس شدن صفحه در نتایج را میگیرد.
