پروتکل HTTPS نسخهای امن از پروتکل HTTP است، که در آن حرف S به امنیت اشاره دارد. زمانی که یک مرورگر درخواستی را به یک سرور ارسال میکند، این لایه امنیتی است که به وسیله یک گواهی TLS (که پیشتر گواهی SSL نامیده میشد) تضمین میشود و محرمانگی و یکپارچگی دادهها را فراهم میسازد. این پروتکل بهویژه زمانی اهمیت دارد که کاربران اینترنت دادههای حساسی را در وب سایتها وارد میکنند:
برای مثال:
هنگامی که یک خریدار اطلاعات بانکی خود را به صورت آنلاین ثبت میکند، HTTPS این دادهها را در طول «مسیر» انتقال تا سرور رمزنگاری میکند تا از رهگیری آنها جلوگیری شود. در برابر تهدیدات ناشی از جرایم سایبری، و در شرایطی که اخلاق دادهها به یک دغدغه اساسی تبدیل شده است، حفاظت از تبادلات در وب به کمک HTTPS امری ضروری است.
پروتکل امن HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure) ترکیبی از پروتکل ارتباطی HTTP و پروتکل امنیتی TLS که نسخه تکاملیافته SSL است میباشد. HTTPS این امکان را فراهم میکند که مرورگر کاربر اینترنت و سروری که میزبان وب سایت مورد بازدید است، دادهها را در قالبی رمزگذاریشده مبادله کنند تا از نفوذ و سرقت اطلاعات جلوگیری شود.
۱. یک کاربر اینترنت از طریق مرورگر (برای مثال Google Chrome یا Safari) وارد یک صفحه وب میشود.
۲. مرورگر کاربر درخواستی را به سروری که تمامی دادههای وب سایت را در خود دارد ارسال میکند.
۳. سرور، در پاسخ، دادههای درخواستی را به مرورگر بازمیگرداند.
۴. مرورگر صفحه وب را نمایش میدهد.
۵. هر بار که کاربر در صفحه وب تعاملی انجام میدهد، یک درخواست جدید به سرور ارسال میشود و سرور نیز فایل داده جدیدی را در پاسخ برای مرورگر میفرستد تا نتیجه روی صفحه نمایش کاربر ظاهر شود.
۶. هر بار که درخواستی یا پاسخی میان مرورگر و سرور رد و بدل میشود، این فرایند از طریق پروتکل HTTPS انجام میگیرد. به لطف لایه امنیتی، دادههای درخواست یا پاسخ پیش از ارسال رمزگذاری میشوند. در نتیجه، اگر یک هکر موفق به رهگیری دادهها شود، قادر به درک یا تغییر آنها نخواهد بود.
پروتکل HTTPS چه کاربردی دارد؟
- رمزگذاری و ایمنسازی دادهها
- بهبود تجربه کاربری
- کمک به ارتقای جایگاه در نتایج جستجو
1. رمزگذاری و ایمنسازی دادهها
نقش پروتکل HTTPS تقویت امنیت دادههای محرمانه و حساس مبادلهشده میان یک سرور وب و مرورگر کاربر است. این پروتکل همزمان امکان رمزگذاری ارتباط میان دو طرف، تضمین یکپارچگی اطلاعات و تأیید اصالت سرور وب را فراهم میسازد.
-
- رمزگذاری: در صورت وقوع حمله سایبری، دادههای در حال انتقال غیرقابل فهم خواهند بود.
- یکپارچگی: دادهها در طول مسیر انتقال امکان تغییر ندارند و بهطور سالم و کامل به مقصد میرسند.
- تأیید اصالت سرور: کاربر اطمینان دارد که در وب سایت واقعی حضور دارد و نه در نسخه جعلی ایجادشده توسط یک هکر.
2. بهبود تجربه کاربری
در اینترنت، حملات سایبری به وب سایتها امری رایج است. HTTPS از تمامی دادههای مشتریان در برابر حملات MITM (حمله مرد میانی) محافظت میکند. این نوع حمله با هدف رهگیری ارتباطات میان دو کاربر، بدون آگاهی آنها، صورت میگیرد. بنابراین، پروتکل HTTPS ابزاری ضروری برای مقابله با این حملات و افزایش اعتماد بازدیدکنندگان به شمار میرود.
با استفاده از این پروتکل، کاربر مطمئن است وب سایتی که در آن فعالیت میکند، معتبر و ایمن است. در صورتی که بخواهد اطلاعات شخصی خود (رمز عبور، هویت، آدرس یا اطلاعات بانکی) را مبادله کند، میتواند این کار را با اطمینان انجام دهد. HTTPS از حریم خصوصی او محافظت کرده و در نتیجه تجربه کاربری بهتری را رقم میزند.
در سال ۲۰۲۴، کنسول جستجوی گوگل (Google Search Console) بخشی ویژه برای HTTPS در پنل مربوط به تجربه کاربری اضافه کرده است. در این بخش، مدیر یک وب سایت میتواند «آدرسهای غیر HTTPS» را که با رنگ قرمز مشخص شدهاند مشاهده کند تا این مشکل را برطرف کرده و تجربه کاربری (UX) وب سایت را بهبود بخشد.
3. کمک به بهبود رتبهبندی در نتایج جستجو
استفاده از پروتکل HTTPS عاملی تعیینکننده در بهینه سازی رتبه یک وب سایت است. در واقع، وجود آن سیگنالی مثبت به الگوریتم گوگل ارسال میکند و فرآیند ایندکس گذاری را تسهیل مینماید. اگر وب سایت مورد نظر از نظر گستردگی و کیفیت مشابه رقبایش باشد، گوگل معمولاً وب سایتی را که از پروتکل HTTPS استفاده میکند در اولویت قرار داده و آن را در جایگاه نخست نمایش میدهد.
پروتکل HTTPS از کجا آمده است؟
- ۱۹۸۹: تیم برنرز لی، مخترع شبکه جهانی وب (World Wide Web)، همزمان با این اختراع، پروتکل ارتباطی HTTP را نیز ایجاد کرد. یکی از سه فناوری اساسی برای کارکرد اینترنت. در زمان ایجاد آن، پروتکل ارتباطی مرورگر-سرور دادهها را بهصورت آشکار منتقل میکرد. نبود رمزگذاری باعث میشد خطر نفوذ همواره وجود داشته باشد.
با گسترش تدریجی اینترنت، فروش آنلاین نیز پدیدار شد. اما کاربران اینترنت اعتماد کافی نداشتند تا اطلاعات کارت بانکی خود را در اینترنت وارد کنند، بنابراین حجم فروش آنلاین محدود باقی ماند. - ۱۹۹۵: شرکت Netscape، پیشگام اینترنت با مرورگر Netscape Navigator، پروتکل SSL (Secure Sockets Layer) را معرفی کرد تا تبادل دادهها را ایمن سازد و اعتماد کاربران را جلب نماید. بدین ترتیب HTTP به HTTPS تبدیل شد: پروتکل ارتباطی مرورگر-سرور که با یک پروتکل امنیتی برای حفاظت از تبادل دادهها تقویت شده بود.
- ۱۹۹۹: کارگروه مهندسی اینترنت (IETF)، مسئول استانداردسازی اینترنت، پروتکل TLS (Transport Layer Security) را ایجاد کرد. این نسخه مدرن از SSL، روشهای رمزگذاری پیشرفته و ارتباطات سریعتری را ارائه داد.
- ۲۰۱۴: گوگل اعلام کرد که پروتکل ارتباطی امن HTTPS را در معیارهای رتبهبندی طبیعی خود لحاظ خواهد کرد. HTTPS که تا آن زمان عمدتاً در وب سایتهای دارای دادههای حساس استفاده میشد، به تدریج فراگیر شد.
- ۲۰۱۵: امنیت تبادل اطلاعات در اینترنت به دغدغهای عمومی تبدیل شد. نهاد غیرانتفاعی صدور گواهی، Let’s Encrypt، تأسیس شد و گواهیهای TLS رایگان برای گذار از HTTP به HTTPS بدون هزینه ارائه داد.
- ۲۰۱۸: گوگل وب سایتهایی را که از HTTPS استفاده نمیکنند جریمه کرد و پیام هشدار «اتصال امن نیست» را نمایش داد. در نتیجه، اعتماد کاربران و اعتبار وب سایت کاهش یافت و ترافیک این وب سایتها به احتمال زیاد تحت تأثیر قرار گرفت.
- ۲۰۲۴: شرکتهای ارائهدهنده خدمات میزبانی مانند Hostinger، OVHcloud و IONOS، در تمامی طرحهای اشتراک خود گواهی «SSL» را بهطور پیشفرض قرار دادهاند تا امنیت دادهها تضمین شود. بنابراین، تمامی وب سایتهای میزبانیشده توسط این شرکتها از HTTPS استفاده میکنند. این ارائهدهندگان همچنان از اصطلاح «SSL» استفاده میکنند که شناختهشدهتر است، اما در عمل، منظور گواهیهای TLS است.
پروتکل TLS متناسب با تهدیدهای جدید در حوزه امنیت سایبری تکامل مییابد. نسخههای بهروزشده بهطور منظم منتشر میشوند و الگوریتمهای رمزگذاری متناسب با شرایط روز ارائه میگردند.
اتصال HTTPS چگونه کار میکند؟
اتصال HTTPS در واقع یک اتصال HTTP است که همراه با گواهی رمزگذاری (Secure Sockets Layer)، یا همان (Transport Layer Security)، ارائه میشود. این گواهی به شکل یک فایل داده است که یک کلید رمزنگاری را به اطلاعات شخصی یک کاربر پیوند میدهد.
این پروتکل انتقال، دادهها و تبادل اطلاعات بین سرورهای وب و مرورگرهای کاربران را به شکلی مؤثر ایمن میسازد. این پروتکل بهویژه در وب سایتهای تجارت الکترونیک برای حفاظت از اطلاعات مشتریان بسیار کاربردی است.
این گواهیها لایهای مضاعف از امنیت را برای دادههای حساس فراهم میکنند. برای مثال: هنگام خرید در یک فروشگاه آنلاین، گواهی SSL یا TLS به مشتریان اجازه میدهد اطلاعات بانکی و شخصی خود را با اطمینان وارد کنند. آنان نگران افشا یا سرقت این دادهها توسط اشخاص ثالث نخواهند بود.
برای شناسایی یک وب سایت مجهز به گواهی SSL، نماد قفل در نوار آدرس مرورگر ظاهر میشود. این نماد به بازدیدکنندگان اطمینان میدهد که تبادلات رمزگذاری شدهاند.
تفاوت میان HTTP و HTTPS چیست؟
HTTP یا Hypertext Transfer Protocol، که به فارسی «پروتکل انتقال ابرمتنی» ترجمه میشود، یک زبان رایانهای ضروری در اینترنت است. این پروتکل برای انتقال دادههای صفحات وب به یک سرور و تحویل آنها به مرورگر کاربر بهکار میرود.
پروتکل انتقال ابرمتنی اساس وب محسوب میشود. بدون این پروتکل، هیچ ارتباطی برقرار نمیشود و کاربر نمیتواند به صفحات مختلف وب دسترسی پیدا کند.
با این حال، HTTP یک نقص اساسی دارد: نبود امنیت.
در واقع، دادههای منتقلشده رمزگذاری نمیشوند و بهراحتی میتوانند مورد سوءاستفاده قرار گیرند. هنگامی که یک کاربر اینترنتی در یک وب سایت HTTP دادههای حساسی را وارد میکند، این دادهها در معرض دید همگان قرار دارند و میتوانند به سرقت روند. هکرها یا شرکتهای جاسوسی از این موضوع آگاهاند.
برای رفع این مشکل امنیتی و تبدیل اینترنت به محیطی ایمن، گواهی SSL ایجاد شد. بدین ترتیب HTTPS امکان ایمنسازی تمامی تبادلات اطلاعاتی را از طریق کلید رمزنگاری SSL/TLS فراهم کرد.
علاوه بر این، حضور یک وب سایت در قالب HTTPS باعث افزایش اعتماد مشتریان میشود. مشتریانی که بیش از پیش به حفاظت از دادههای شخصی خود اهمیت میدهند. بنابراین، آنان تمایل بیشتری به وارد کردن اطلاعات بانکی و سایر دادههای حساس خواهند داشت.
ویژگیهای یک وب سایت HTTPS چیست؟
یک وب سایت HTTPS قابل اعتماد و ایمن است
پروتکل امن HTTPS بهطور فزایندهای توسط بسیاری از شرکتها، صرفنظر از حوزه فعالیت آنها، مورد استفاده قرار میگیرد. حوزههایی همچون تجارت الکترونیک، بانکها و حتی نهادهای دولتی. نیازهای امنیتی، الزامات گوگل و فعالسازی پیشفرض گواهی TLS توسط میزبانها باعث فراگیر شدن استفاده از HTTPS در وب سایتهای شرکتها شده است، حتی بدون وجود چالش امنیتی خاص.
سرویسهای پست الکترونیک تحت وب و شبکههای اجتماعی نیز تحت پروتکل HTTPS عمل میکنند تا از تمامی دادههای شخصی کاربران محافظت نمایند.
با توجه به پیکربندی سرورهای وب و وب سایتها، ۳ نوع گواهی SSL وجود دارد:
-
- Domain Validated (DV): امنیت پایهای را برای یک وب سایت فراهم میکند.
- Organization Validated (OV): برای وب سایتهای نهادها و سازمانها بهکار میرود.
- Extended Validated (EV): امنیت وب سایت را تقویت میکند. این گواهی برای حفاظت از دادههای کاربران در بانکهای آنلاین و وب سایتهای تجارت الکترونیک ضروری است.
یک وب سایت HTTPS معتبر بودن خود را تضمین میکند
استفاده از پروتکل امن HTTPS امکان تأیید هویت وب سایت را فراهم میسازد و کاربر را نسبت به اصالت آن مطمئن میکند. این پروتکل محرمانگی و یکپارچگی دادههای به اشتراک گذاشته شده توسط کاربر را تضمین مینماید. ویژگی آن، نمایش نماد قفل در سمت راست نوار آدرس و وجود عبارت «HTTPS» در ابتدای نشانی اینترنتی است.
پروتکل HTTPS سرعت یک وب سایت را بهبود میبخشد
پروتکل امن HTTPS همچنین امکان افزایش سرعت وب سایت را فراهم میکند، زیرا حجم دادههای منتقلشده نسبت به پروتکل HTTP کمتر است.
چگونه وب سایت خود را به HTTPS منتقل کنم؟
استفاده از یک ارائه دهنده معتبر خدمات میزبانی، روند این انتقال را بهطور قابل توجهی سادهتر میکند، در این حالت، میزبانی بهطور پیشفرض یک گواهی TLS در اختیار شما قرار میدهد که باعث میشود وب سایت بهطور خودکار در قالب HTTPS در دسترس باشد. اگر بخواهید گواهی اختصاصی خود را انتخاب کرده و آن را بهصورت دستی برای وب سایت نصب کنید، روند کمی فنیتر خواهد بود. برای داشتن بهترین پشتیبانی، توصیه میشود از خدمات سئو حرفهای استفاده کنید.
تولید گواهی
نخستین مرحله خرید یا دریافت رایگان یک گواهی TLS از یک ارائهدهنده مانند DigiCert، GlobalSign یا Let’s Encrypt است.
نصب گواهی روی سرور
مراحل نصب گواهی SSL/TLS به نوع سرور بستگی دارد.
بررسی پیوندهای داخلی
پیوندهای میان صفحات وب سایت باید به شکل نسبی (/category/page-product) نوشته شوند، یا به نشانیهای اینترنتی با پیشوند HTTPS هدایت شوند. لازم است تمامی پیوندهای داخلی بررسی شوند.
مدیریت محتوای ترکیبی
تمامی تصاویر، ویدئوها، افزونهها یا اسکریپتهایی که از وب سایتهای HTTP بارگذاری میشوند باید به HTTPS تغییر کنند. میتوان محتوای ترکیبی را با ابزاری مانند JitBit بررسی نمود.
هدایت HTTP به HTTPS
تمامی نشانیهای اینترنتی موجود که هنوز بر پایه HTTP هستند باید در فایل .htaccess سرور، بهوسیله ریدایرکت 301، به HTTPS منتقل شوند تا از کاهش ترافیک جلوگیری شود.
ایجاد نشانی اینترنتی قانونی (Canonical) در HTTPS
نشانی Canonical همان آدرس نهایی یک صفحه وب است. این آدرس نیز باید در قالب HTTPS ثبت شود تا فرایند مهاجرت از دید گوگل سادهتر گردد.
بررسی اعتبار SSL
ابزارهایی مانند SSL Labs امکان بررسی سطح امنیت وب سایت HTTPS را فراهم میکنند. این ابزارها، از جمله، اطمینان حاصل میکنند که SSL بهدرستی نصب شده است.
بهروزرسانی Google Search Console
ضروری است که نشانی جدید وب سایت در قالب HTTPS در سرچ کنسول گوگل ثبت شود و نقشه سایت (sitemap) نیز ارسال گردد تا گوگل بتواند ساختار جدید وب سایت را درک کرده و به شکل بهتری آن را ایندکس کند.
آیا یک وب سایت HTTPS صددرصد ایمن است؟
یک وب سایت HTTPS نسبت به وب سایت HTTP ایمنتر است. استفاده از HTTPS برای امنیت وب سایت ضروری است، چرا که خطر حملات را بهطور چشمگیری کاهش میدهد. با این حال، یک وب سایت HTTPS صددرصد ایمن نیست.
پروتکل TLS برای مقابله با تمامی تهدیدهای امنیتی وب سایت طراحی نشده است. برای مثال: یک حمله از نوع XSS (Cross-Site Scripting) در حوزه وظایف TLS قرار نمیگیرد و باید در سطح کدنویسی و هنگام توسعه وب سایت مورد توجه قرار گیرد.
کاربران یک وب سایت نیز مسئولیت بزرگی در امنیت دادههای خود دارند. حتی اگر وب سایت از HTTPS و سایر تدابیر پیشرفته امنیتی استفاده کند، در صورتی که کاربران اقدامات لازم برای حفاظت از اطلاعات ورود شخصی خود را انجام ندهند، دادههای آنان همچنان در معرض خطر خواهد بود.
پروتکل TLS دادهها را رمزگذاری میکند تا در صورت حمله سایبری غیرقابل استفاده باشند. با این وجود، هکرها ممکن است موفق به یافتن یک نقص در الگوریتم یا دستیابی به کلید رمزگشایی شوند که در این صورت، وب سایت HTTPS نیز ناامن خواهد بود. از این رو، مهم است که همواره آخرین نسخه TLS مورد استفاده قرار گیرد.
